Konu 1
ÖZEL GÜVENLİK HUKUKU VE KİŞİ HAKLARI DERSİ
NOTLAR
Bu bölümde, Özel Güvenlik Hukuku ve Kişi Hakları dersine ait kısa notlar bulunmaktadır. Adayların derslerde gördükleri konuları, özellikle sınavlarda sorulabilecek önemli bilgileri hatırlamaları amacıyla hazırlanmıştır. Sınava girmeden önce bu notların birkaç kez okunması faydalı olacaktır.
1. ZOR KULLANMA
Toplu kuvvet olarak müdahale edilen olaylarda zor kullanmanın derecesini, müdahale eden kuvvetin amiri belirler. Zor kullanma, olayın koşullarına göre gerekli ve orantılı olmalıdır.
2. EMANETE ALMA
5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun kapsamında, özel güvenlik görevlisinin görev alanında ve görev süresi içinde kanuni şartlar oluştuğunda el koyduğu veya muhafaza altına aldığı eşya, ilgili mevzuat çerçevesinde emanete alınır.
3. SUÇLARIN GENEL KOLLUĞA BİLDİRİLMESİ
Özel güvenlik görevlileri, görev alanlarında işlenmiş veya işlenmekte olan suçlarla karşılaştıklarında durumu genel kolluk kuvvetlerine bildirmek ve yetkileri çerçevesinde gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
4. KİŞİ DOKUNULMAZLIĞI
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 17. maddesi, kişinin dokunulmazlığını, maddi ve manevi varlığını koruma hakkını güvence altına alır. Hiç kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; hiç kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz.
5. ADLİ ARAMA
Adli arama, ceza muhakemesi mevzuatında belirtilen şartlara ve usullere göre gerçekleştirilir. Arama kararı verme yetkisi kural olarak hâkime aittir; kanunda belirtilen istisnai durumlarda Cumhuriyet savcısı veya yetkili kolluk amiri tarafından da karar verilebilir.
6. GÖREVE BAŞLAMA BİLDİRİMİ
Özel güvenlik görevlilerinin işe başlaması ve görevden ayrılmasıyla ilgili bildirimler, 5188 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatta belirtilen süreler ve usuller çerçevesinde valiliğe yapılır. Sınavlarda süre sorularında güncel mevzuat esas alınmalıdır.
7. ÖZEL GÜVENLİK GÖREVLİLERİNİN YETKİLERİ
Özel güvenlik görevlileri, kanunla kendilerine verilen yetkileri görev alanlarında ve görev süreleri boyunca kullanabilirler. Yetkilerin kullanılması sırasında kimlik kartının görünür şekilde taşınması ve yasal sınırların aşılmaması gerekir. Suçüstü hâli gibi kanunda belirtilen özel durumlar ayrıca değerlendirilir.
8. DİSİPLİN CEZALARINA İTİRAZ
Özel güvenlik şirketinde çalışan bir görevlinin iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarında, olayın niteliğine göre iş mahkemeleri görevli olabilir. Başvuru yolu, uyuşmazlığın hukuki niteliğine ve ilgili mevzuata göre belirlenir.
9. 5188 SAYILI KANUN
5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, özel güvenlik hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin temel kanundur. Bu kanunla 2495 sayılı Bazı Kurum ve Kuruluşların Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
10. SUÇUN UNSURLARI
Suçun temel unsurları, genel olarak maddi unsur, manevi unsur ve hukuka aykırılık çerçevesinde incelenir. Kanunilik ilkesi ise bir fiilin suç sayılabilmesi için kanunda suç olarak tanımlanmış olması gerektiğini ifade eder.
11. TEMEL HAK VE HÜRRİYETLER
Temel hak ve hürriyetler, Anayasa'nın 13. maddesi uyarınca yalnızca kanunla ve ilgili anayasal şartlara uygun olarak sınırlandırılabilir. Sınırlamalar demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.
12. SUÇLA KARŞILAŞAN ÖZEL GÜVENLİK GÖREVLİSİ
Özel güvenlik görevlisi, görev alanında bir suçla karşılaştığında kanuni yetkileri çerçevesinde suça müdahale eder, suçun devamını önlemeye çalışır, şartları oluşmuşsa şüpheliyi yakalar, olay yerini ve delilleri korur ve durumu genel kolluğa bildirir.
13. ÖZEL KOLLUK
Genel kolluk dışında kalan ve özel kanunlarla belirli görev ve yetkilerle donatılan kolluk birimlerine özel kolluk denir.
14. EL KOYMA
El koyma, kanunda belirtilen şartlar çerçevesinde bir eşya veya malvarlığı değeri üzerindeki tasarruf yetkisinin kamu gücü kullanılarak sınırlandırılmasıdır. El koyma işlemi, ilgili mevzuatta belirtilen yetki ve usullere uygun şekilde gerçekleştirilir.
15. ÖZEL GÜVENLİK KOMİSYONU
Özel güvenlik komisyonu, 5188 sayılı Kanun kapsamında özel güvenlik hizmetleriyle ilgili belirli konularda karar almaya yetkilidir. Komisyon kararlarının alınma usulü ilgili mevzuata göre belirlenir.
16. UZUN NAMLULU SİLAHLAR
Özel güvenlik hizmetinin niteliği uzun namlulu silah bulundurulmasını veya taşınmasını gerektiriyorsa, ilgili mevzuat uyarınca gerekli izin ve değerlendirme süreçleri uygulanır. Bu kapsamda gerekli görülen hâllerde Genelkurmay Başkanlığının görüşü alınır.
17. GEÇİCİ VE ACİL ÖZEL GÜVENLİK İZNİ
Toplantı, konser, spor müsabakası, para ve değerli eşya nakli gibi geçici veya acil güvenlik ihtiyacı bulunan durumlarda özel güvenlik izni, mevzuatta belirtilen şartlara göre valilik tarafından verilebilir.
18. SİLAH DEVİR TESLİMİ
Görev alanında muhafaza edilen ateşli silahların devir ve teslim işlemleri, ilgili mevzuata ve kurum prosedürlerine uygun şekilde gerçekleştirilir. İşlemler, gerekli kayıt ve defterlere işlenir ve sorumlular tarafından imzalanır.
19. BULUNDURULACAK SİLAHLARIN BELİRLENMESİ
Özel güvenlik görevlilerinin hangi koruma ve güvenlik hizmetinde ne miktarda ve hangi özelliklerde ateşli silah bulundurabileceği, ilgili mevzuat çerçevesinde özel güvenlik komisyonu tarafından belirlenir.
20. MÜLKİ AMİRİN GÖZETİMİ
Özel güvenlik hizmetleri, kanunla belirlenen görev ve yetkiler çerçevesinde yürütülür. Özel güvenlik görevlileri, önleyici kolluk hizmetleri bakımından mülki amirin gözetim ve denetimi altındadır.
21. YAKALANAN KİŞİLERİN VE EMANETE ALINAN EŞYALARIN TESLİMİ
Özel güvenlik görevlileri tarafından kanuni şartlar altında yakalanan kişiler ve emanete alınan eşyalar, gecikmeksizin yetkili genel kolluk kuvvetlerine teslim edilir. Yapılan işlemler ilgili usullere uygun olarak kayıt altına alınır.
22. GENEL KOLLUK KUVVETLERİ
Türkiye'de genel kolluk kuvvetleri polis, jandarma ve Sahil Güvenlik teşkilatından oluşur. Bu birimler kendi görev alanları ve yetkileri kapsamında kamu düzeninin ve güvenliğin sağlanmasında görev yapar.
23. EMİR
Yapılması veya yapılmaması istenen bir işin sözlü ya da yazılı olarak bildirilmesine emir denir. Emirlerin uygulanması, ilgili mevzuata ve görev kurallarına uygun olmalıdır.
24. HAVALİMANLARINDA GÖREV YAPAN ÖZEL GÜVENLİK GÖREVLİLERİ
Havalimanı ve havaalanlarında görev yapacak özel güvenlik görevlilerinin, görev alanlarının özelliklerine göre gerekli özel eğitimleri almaları gerekir. İlgili mevzuat ve eğitim programı kapsamında uyuşturucu madde bilgisi gibi alan dersleri de zorunlu olabilir.
25. ÜLKENİN GENEL ASAYİŞ VE GÜVENLİĞİ
Türkiye'de iç güvenlik ve kamu düzeninin sağlanmasında İçişleri Bakanlığı temel sorumluluğa sahiptir. Diğer kamu kurumları da kendi görev ve yetkileri kapsamında güvenlik hizmetlerine katkıda bulunur.
